Sağlık Altyapısı ve Güvenliği
Sağlıkta birlikte çalışabilirlik
Sağlık sistemleri verileri nasıl paylaşır ve aynı şekilde anlar: HL7 FHIR R4, HL7 v2, CDA, LOINC, SNOMED CT ve ICD, Avrupa'nın ulusal kayıt sistemleri.
Birlikte çalışabilirlik, iki sistemin sağlık verilerini paylaşabilmesi ve ikisinin de bunları aynı şekilde yorumlaması demektir. Üç şey gerekir: bir format (API'ler için HL7 FHIR R4, hastane mesajlaşmasının çoğu için HL7 v2, belgeler için CDA), ortak kod sistemleri (testler için LOINC, klinik terimler için SNOMED CT, tanılar için ICD-10, ilaçlar için ATC, birimler için UCUM) ve ülkelerin sınır ötesi paylaşım için kullandığı Uluslararası Hasta Özeti (IPS) gibi üzerinde uzlaşılmış profiller.
| API standardı | HL7 FHIR R4 (4.0.1); R5 yayımlandı, R4 hâlâ en yaygın kullanılan |
|---|---|
| Hastane mesajlaşması | HL7 v2 (ADT, ORM, ORU) |
| Belgeler | CDA ve C-CDA |
| Kod sistemleri | LOINC, SNOMED CT, ICD-10 / ICD-11, ATC, RxNorm, UCUM |
| AB'de sınır ötesi | Uluslararası Hasta Özeti (IPS), MyHealth@EU |
Başlıca sağlık verisi standartları nelerdir?
- Sağlık verisi birlikte çalışabilirlik standartları haritasıSağlık verileri standartları haritası: HL7 v2, CDA, FHIR, DICOM/DICOMweb, IHE, openEHR, OMOP ve kod sistemleri.
- FHIR nedir ve sağlık kaydınız için neden önemlidirHL7 FHIR, hastanelerin, uygulamaların ve otoritelerin sağlık verilerini paylaştığı standarttır.
- HL7 ve FHIR: HL7 v2, CDA ve FHIR arasındaki fark ve hangisine ihtiyacınız varHL7, bir kuruluş ve standartlar ailesidir; FHIR ise en yeni standardıdır.
- FHIR R4 ve R5 Farkları ve Hangi Sürüm Kullanılmalı?FHIR R4 (2019) şu anda dünyanın büyük çoğunluğunda kullanılan sürüm; R5 (2023) konu tabanlı abonelikler ve yeni kaynaklar ekliyor, R6 ise geliştirme aşamasında.
- CDA ve C-CDA Açıklaması: HL7 Klinik BelgeleriHL7 CDA: İnsan ve makine tarafından okunabilen XML tabanlı klinik belge standardı.
- CDA ve FHIR: belgeler ve kaynaklar, açıklanıyorCDA imzalı XML belgesi, FHIR ise API'nin sunduğu adreslenebilir parçalardır.
- openEHR ve FHIR: Farklılıkları ve Ne Zaman KullanılmalıopenEHR ve HL7 FHIR sıkça karşılaştırılır, ancak farklı sorunları çözerler: openEHR, uzun süreli klinik kaydı arketipler ve şablonlarla modeller ve saklar; FHIR ise kaynaklar ve API'ler aracılığıyla sistemler arasında veri alışverişi yapar.
- CDS Hooks nedir: hook'lar, kartlar, prefetchCDS Hooks, EHR iş akışından karar destek hizmeti çağıran HL7 standardı.
FHIR kaynakları nasıl oluşturulur?
- FHIR Hasta kaynağı, örnekle anlatıldıHasta, FHIR kaynağıdır.
- FHIR Gözlem Kaynağı Açıklaması (JSON Örneği ile)Gözlem (Observation), ölçümler için kullanılan FHIR kaynağıdır: laboratuvar sonuçları, hayati bulgular, belirtiler, skorlar.
- FHIR Condition (Tanı) kaynağı, bir örnekle açıklanıyorCondition (Tanı): teşhis, sorun veya semptom kaydı.
- FHIR Encounter kaynağı, örnekle açıklandıEncounter, ziyaret, yatış, tele-sağlık veya ev ziyareti için FHIR kaynağıdır.
- FHIR DiagnosticReport örneğiyle açıklanıyorDiagnosticReport: Gözlemleri gruplandıran, sonuç ve PDF içeren, düzenleyenleri kaydeden FHIR kaynağı.
- FHIR DocumentReference ve DiagnosticReport: Hangisini Ne Zaman Kullanmalı?Üç FHIR kaynağı raporları ve dosyaları yönetir.
- FHIR MedicationStatement ve MedicationRequest AçıklamasıFHIR'da dört farklı bilgi için dört ilaç kaynağı bulunur: reçete (MedicationRequest), ilaç dağıtımı (MedicationDispense), verilen doz (MedicationAdministration) ve hastanın kendi beyanı (MedicationStatement).
- FHIR AllergyIntolerance Kaynağı Açıklaması (Örnekli)Bir alerjinin FHIR'da nasıl kaydedildiği: SNOMED CT ile kodlanmış klinikDurum, doğrulamaDurumu, tür, kategori, kritiklik ve şiddet ile birlikte reaksiyon.
- FHIR Aşı Kaydı Kaynağı Açıklaması (Aşı Kayıtları)Aşıların FHIR'da nasıl saklandığı: durum, aşı kodu, tarih, lot numarası ve doz numarası ile Aşı Kaydı (Immunization) kaynağı, verilmeyen dozların nasıl kaydedildiği ve aşı kayıtlarının Uluslararası Hasta Özeti'nde (IPS) nasıl yer aldığı.
- FHIR Bundle Türleri Açıklaması: İşlem, Yığın, Belge, Arama KümesiFHIR Bundle, birden fazla kaynağı içeren bir kapsayıcıdır.
- FHIR CodeableConcept ve Kodlama AçıklamasıFHIR'daki hemen hemen her kodlanmış öğe bir CodeableConcept'dır: farklı kod sistemlerinden gelen kodlamaların bir listesi artı orijinal metin.
- FHIR profilleri ve uzantıları anlatıldıFHIR profili: Temel kaynağı daraltan StructureDefinition (gerekli öğeler, sabit kodlar, dilimleme, bağlamalar, değişmezler).
- FHIR Uygulama Kılavuzları: US Core, IPS, ProfillerTemel FHIR kasıtlı olarak geniştir; uygulama kılavuzları (IG'ler) bunu bir ülke veya kullanım durumu için profiller, desteklenmesi gereken öğeler ve terminoloji bağlamalarıyla daraltır.
- FHIR Arama Parametreleri Açıklamalı (Örneklerle)Bir FHIR sunucusuna nasıl sorgu gönderilir: türlere göre arama parametreleri (token, tarih, referans, string, miktar), ge ve lt gibi ön ekler, :exact ve :missing gibi değiştiriciler, zincirleme, _include ve _revinclude, sıralama, _count ve sayfalama, laboratuvar sonuçları için örnek URL'lerle.
- FHIR Abonelikleri: Konular, Kanallar, R4'ten R5'eBir FHIR Aboneliği, bir şeyler değiştiğinde sizi aramasını bir sunucudan ister.
- FHIR Toplu Veri Dışa Aktarımı ($export) AçıklamasıFHIR Toplu Veri Erişimi IG'si, birçok hastanın verisini tek seferde NDJSON dosyaları olarak taşımak için $export'u tanımlar.
Hastane sistemleri mesajları nasıl paylaşır?
- HL7 v2 ADT ve ORU Mesajları AçıklamasıÇoğu hastane sistemi hala HL7 v2 üzerinden haberleşiyor.
- HL7 v2 ORM ve OML sipariş mesajları hakkındaBir sipariş HL7 v2'de nasıl ilerler: ORM^O01 genel sipariş mesajı ve daha yeni OML^O21 laboratuvar siparişi, siparişi kontrol eden ORC segmenti (yeni, iptal, durum), neyin sipariş edildiğini belirten OBR segmenti, ORR ve ACK yanıtları ve aynı siparişin FHIR ServiceRequest olarak nasıl göründüğü.
- Arayüz motorları: Ne işe yarar, ne zaman birine ihtiyacınız olur?Arayüz motoru: sistemden mesaj alır, dönüştürür, kuyruklar, yeniden dener, izler ve denetler.
- Hastane sistemi entegrasyonu: HSYS, motorlar, laboratuvar, radyolojiBir hastanedeki sistemlerin birbirleriyle ve dışarıyla nasıl konuştuğu: merkezdeki HSYS veya KBYS, HL7 v2 ve FHIR'ı yönlendiren arayüz motoru, laboratuvar ve radyoloji, eczane, cihazlar, teletıp ve hasta uygulamaları.
- Laboratuvar sistemi (LIS) ile EHR entegrasyonuLaboratuvar arayüzü, hastanelerde en sık karşılaşılan ve en kolay hatalı yapılabilecek entegrasyon türüdür.
Verileri hangi kod sistemleri tanımlar?
- LOINC Kodu Nedir? Laboratuvar Test Kodları AçıklamasıLOINC, her laboratuvar testine ve klinik ölçüme evrensel bir kod atar, böylece bir laboratuvardan alınan sonuç başka bir sistemde aynı anlama gelir.
- SNOMED CT Nedir? Klinik Terminoloji AçıklamasıSNOMED CT, teşhisleri, bulguları, alerjileri ve prosedürleri kod olarak kaydetmek için kullanılan dünyanın en büyük klinik terminolojisidir.
- LOINC ve SNOMED CT: hangi kod nereye giderLOINC testleri, panelleri ve yaşamsal belirtileri adlandırır.
- SNOMED CT ve ICD-10: her biri ne işe yararSNOMED CT: Klinik terminoloji.
- ICD-10 ve ICD-11 Farkları AçıklanıyorICD-11, Ocak 2022'de DSÖ standardı olarak ICD-10'un yerini aldı, ancak çoğu ülke hala ICD-10 ile kodlama yapıyor.
- ICD-10, ICD-10-CM, ICD-10-GM: ulusal versiyonlarDSÖ ICD-10 yayınlar; ülkeler kendi versiyonlarını çıkarır: ABD ICD-10-CM, Almanya ICD-10-GM, ICD-10-AM, ICD-10-CA, Fransa CIM-10.
- RxNorm ve ATC İlaç Kodları AçıklamasıRxNorm, ABD sistemleri için klinik ilaçları etken madde gücü ve formuna kadar adlandırır; ATC, uluslararası istatistikler ve değişim için etken maddeleri organ ve tedavi grubuna göre sınıflandırır.
- Laboratuvar Sonuçları İçin UCUM Birimleri Açıklaması (mg/dL, mmol/L, 10*3/uL)UCUM, elektronik sağlık verilerinde ölçü birimleri için kullanılan bir kod sistemidir.
- Yerel laboratuvar kodlarını LOINC'e adım adım eşlemeLaboratuvar test kodlarınızı LOINC'e eşleyin.
- FHIR terminoloji sunucuları: $lookup, $expand, $translateTerminoloji sunucusu: SNOMED CT, LOINC, ICD-10, değer kümeleri, kavram haritaları barındırır.
Ulusal ve sınır ötesi sistemler nasıl çalışır?
- Ulusal elektronik sağlık kayıtları: Avrupa ve ABD karşılaştırmasıUlusal sağlık kayıt altyapıları haritası: Almanya (ePA), Fransa (Mon espace santé), İtalya (FSE), İspanya (HCDSNS), Hollanda (MedMij/LSP), İngiltere (NHS), Avusturya (ELGA), Polonya (P1), Kuzey ülkeleri ve ABD ağları.
- MyHealth@EU ve sınır ötesi hasta özetiMyHealth@EU, AB ülkeleri arasında hasta özeti ve e-reçete gibi sağlık verisi alışverişi sağlar.
- Uluslararası Hasta Özeti (IPS) nedir, nasıl alınır?IPS, sizi daha önce hiç görmemiş bir doktorun dünyanın her yerinde saniyeler içinde okuyabildiği standart belgedir: alerjiler, ilaçlar, hastalıklar, aşılar.
- AB'de Sınır Ötesi e-Reçete (MyHealth@EU) AçıklamasıMyHealth@EU aracılığıyla bazı AB ülkeleri, başka bir üye devlette düzenlenen elektronik bir reçetenin eczaneler tarafından karşılanmasına ve hasta özetlerinin paylaşılmasına izin vermektedir.
- Almanya'nın ePA'sı ve Telematikinfrastruktur, açıklandıAlmanya'nın elektronik hasta kaydı (ePA): 2025'ten itibaren sağlık sigortaları tarafından barındırılır, Telematikinfrastruktur ile erişilir.
- Fransa: Mon espace santé ve DMP, açıklandıMon espace santé: Fransa'nın ulusal kişisel sağlık alanı (2022'den beri varsayılan).
- Avusturya'nın ELGA elektronik sağlık kaydı hakkında bilgiELGA, 2015'ten beri Avusturya'nın ulusal elektronik sağlık kaydıdır.
- İtalya'nın FSE 2.0'ı: Ulusal sağlık kaydı hakkında bilmeniz gerekenlerİtalya'nın ulusal sağlık kaydı FSE (Fascicolo Sanitario Elettronico).
- İspanya: HCDSNS ve bölgesel sağlık kayıtları, açıklandıİspanya'da 17 bölgesel sağlık hizmeti, ulusal HCDSNS ile birbirine bağlıdır.
- Hollanda: MedMij ve LSP, anlatıldıHollanda'da ulusal sağlık kaydı yok.
- Polonya: P1, IKP ve e-reçete, anlatılıyorPolonya, Sağlık Bakanlığı'nın P1 platformuyla e-reçete, e-sevk, e-izin, tıbbi olay kaydı ve belge alışverişini hayata geçirdi.
- BK: NHS Spine, GP Connect ve NHS Uygulaması, açıklandıİngiltere'nin sağlık verileri Spine (demografi, Özet Bakım Kaydı, e-reçeteler, e-sevkler) ve GP Connect gibi FHIR API'leri üzerinden akar.
Geliştiriciler için
Anpheros Platform
Birlikte çalışabilir sağlık verileri üzerine geliştirin
Anpheros Platform, tıbbi kayıtlar için bir FHIR R4 API'sidir; hasta onamı, ücretsiz bir sandbox ve Dart, Flutter ve TypeScript için SDK'lar sunar.